Test TEST KEK (Komercial E jo Kreativ)

Niveli i ndotjes së ajrit në Kosovë është shumë i lartë, por ende nuk ka ndonjë studim apo statistikë të dëmeve me fatalitet që mund të shkaktohen nga ndotja e termocentraleve të KEK-ut. E kjo korporatë, megjithatë mbetet një prej kontribuuesve më të mëdhenj në ndotjen e ajrit. Përkundër këtij fakti, kjo korporatë thirret në përmirësimin e jetës së qytetarëve në vend.

Një prej ndotësve më të mëdhenj të ajrit në Kosovë, mbeten termocentralet e Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK). Si i tillë nisi funksionin në vitet ’60, fillimisht si pjesë përbërëse e sistemit energjetik të ish-Jugosllavisë, derisa në periudha të ndryshme kohore iu nënshtrua ndryshimeve të shumta. Pas luftës së fundit në Kosovë ishte shoqatë aksionare për tu transformuar në korporatë në vitin 2005. Asetet e kësaj korporate janë nën pronësi të plotë të Qeverisë së Republikës së Kosovës.

KEK me dy termocentralet e saja në Obiliq, “Kosova A” dhe “Kosova B”, siguron një burim shumë të rëndësishëm për jetesë, siç është energjia elektrike. Në fakt, në Kosovë, mbi 97% e gjenerimit të energjisë elektrike prodhohet nga termocentralet me lëndën djegëse linjitin. Rezervat e linjitit në Kosovë vlerësohen të jenë rreth 14 miliardë tonë, duke e bërë Kosovën të radhitet e pesta me rezerva e saj në botë, ndërsa të dytën në Evropë. Termocentralet e KEK-ut kanë potencial prodhimi rreth më 585 megavat.

Në këtë skenar, ku kërkesa e konsumit prek nivelet astrale, rriten edhe çmimet e me të rritet edhe prodhimi që e shpallë humbës kryesorë shëndetin e banorëve të Obiliqit dhe fshatrave përreth, ku gjenden deponitë e thëngjillit.

Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se ndotja e ajrit është një nga shkaktarët kryesorë të vdekjeve të parakohshme. Një nga gjashtë vdekjet e parakohshme të më shumë se 9 milionë njerëzve në të gjithë botën në vitin 2015, thuhet se janë shkaktuar nga ndotja e ajrit.

Niveli i ndotjes së ajrit në Kosovë është shumë i lartë, por ende nuk ka ndonjë studim apo statistikë të dëmeve me fatalitet që mund të shkaktohen nga ndotja e termocentraleve të KEK-ut. E kjo korporatë, megjithatë mbetet një prej kontribuuesve më të mëdhenj në ndotjen e ajrit. Përkundër këtij fakti, kjo korporatë thirret në përmirësimin e jetës së qytetarëve në vend.

“Të pranohet nga publiku i gjerë dhe palët tregtare se kompania menaxhohet sipas praktikave më të mira ndërkombëtare për ofrim të shërbimeve të mira, të besueshme dhe konkurruese”, shkruhet në ueb faqen e KEK-ut.

Por, kjo ka ndryshuar nga periudha e ish-Jugosllavisë, gjatë se cilës K.E.K ka kryer obligimet e saja në fushën e Ndërrmarësisë Sociale (Social Enterprise) duke investuar ne zonën ku kanë operuar, mbjellje të hapësirave të gjelbra, investimet kapitale, sponzorizime për akterët lokal e gjetiu. Sot, ky gjigand energjetik është vetëm shkaktari kryesor i uljes së kualitetit të jetës së qytetarëve lokal. Komerical e jo Kreativ!


KEK gjithsej numëron rreth 4700 të punësuar, ku një numër i konsiderueshëm prej tyre janë qytetarë të komunës së Obiliqit. Kjo manifestohet me mos rrezikimin e vendeve të tyre të punës, që rrjedhimisht e zbret në mënyrë eksponenciale reagimin e komunës së Obiliqit rreth shqetësimeve të qytetarëve dhe shëndetit publik; kjo mbase edhe për arsye të politikave lokale.

Për të arritur një konsensus nacional rreth zgjidhjes së këtyre problemeve, Komuna e Obiliqit ka formular dhe avokuar në krijimin e ligjit të veçantë të qytetit të quajtur “Ligji për Obiliqin”, edhe pse ligj të veçantë të qytetit shumica e shteteve kanë kryeqytetin, fakt ky që ka shfaqur ballafaqime dhe tentime për bllokim të ligjit nga të përzgjedhurit e Prishtinës. Ky ligj, më pastaj u miratua në dhjetor të 2016-të, me 12 nene që si qëllim kanë përcaktimin e Komunës së Obiliqit dhe rrethit të tij si zonë me rrezik të veçantë mjedisor, si pasojë e ndotjes së vazhdueshme të ajrit, tokës dhe ujit si dhe përmirësimin e kushteve mjedisore, që ndërlidhen me cilësinë e jetës dhe mbrojtjen e shëndetit të njeriut. Por vetëm 1 nga 12 nenet e këtij ligji zbatohen. Ani pse në letër ky ligj ekziston, ai duhet të kompletohet me akte nën ligjore në mënyrë që të implementohet në tërësi.

Në nenin 8 të këtij ligji janë të specifikuara masat shtesë për përmirësimin e jetës së banorëve të Zonës së Veçantë. Aty thuhet se duhet të ketë një kuotë më të ulët në çmimin për energji elektrike për banorët e asaj zone. Gjithashtu ceken përparësitë e tyre.

“Trajtim me përparësi në kushte të barabarta, për ata që janë banorë të zonës së veçantë së paku pesë (5) vite, në procedurat e punësimit për profesionet dhe vendet e punës që gjenerohen nga mihjet sipërfaqësore dhe prodhimi i energjisë elektrike, në përputhje me procedurat ligjore të Republikës së Kosovës”, shkruhet në pikën 3.1 të nenit 8.

Qytetarët e Obiliqit, do të donin që të paktën një prej pikave të këtij ligji të ishin prioritet për udhëheqësinë, e që atyre sadopak do ua lehtësonte shëndetin e mënyrën e jetesës. Bëhet fjalë për mundësinë e tyre për qasje në shfrytëzim të avullit të termoelektranave për ngrohje qendrore. Ashtu siç është e cekur në ligj, termocentrali Kosova B liron avull nga tymtorja me presion të dizajnuar 226 kg/cm², temperatura të avullit të tejnxehtë 542°C dhe temperatura të avullit të ri-tejnxehtë 542°C.

Avulli qarkullon nga Obiliqi deri në Termokos, përmes kanaleve nëntokësore, duke ja siguruar Prishtinës ngrohjen qendrore, gjë e cila i mungon qytetit i cili vuan më së shumti pasojat e ndotjes së ambientit që bëhet nga termocentrali. Në qoftë se ky ligj do të implementohej, do të ishte hap pozitiv për ambientin e Obiliqit e për mirëqenien e qytetarëve.

Katër vite pas miratimit, vetëm një nen është implementuar: Mjetet financiare te dedikuara për Zonën e Veçantë. E nenet tjera janë duke pritur në rend për te gjetur zbatim. Ky ligj nuk gjeti zbatim as në shpalljen e fundit nga KEK-u në të cilën kërkoheshin 200 punëtorë me shkollim të mesëm nga rrethina, aplikuan afro 1600 kandidatë/e, e vetëm dy persona nga Obiliqi u punësuan.

Ndërsa, qytetarët e kësaj zone, preokupohen për shëndetin e tyre i cili rrezikohet për të prodhuar energjinë të cilën ata e paguajnë çdo muaj me çmim standard.

Në qoftë se bëhen zbatimet në praktikë sikurse janë të shkruara në letër, do të ndihmojë në përmirësimin dhe mirëqenien e jetës së qytetarëve të Obiliqit dhe për të mos qenë gjithnjë Komercial e jo Kreativ.

Project Numbers

Ilustrimi: Argjira Kukaj

I’m text. To update me, go to the Data Manager.

Mbi autoren: Liri Hashani, 21 vjeçare nga Obiliqi, studente në degën e gazetarisë në Universitetin e Prishtinës.

I’m text. To update me, go to the Data Manager.

Ky grant është mundësuar nga ‘Programi i shoqërisë civile për Shqipërinë dhe Kosovën’, financuar nga Ministria e Punëve të Jashtme të Norvegjisë dhe menaxhuar nga Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF) në partneritet me Partnerët Shqipëri për Ndryshim dhe Zhvillim (PA). Përmbajtja dhe rekomandimet e paraqitura nuk përfaqësojnë qëndrimin zyrtar të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Norvegjisë dhe Fondacionit Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF).

I’m text. To update me, go to the Data Manager.

Project Gallery

1/1

© fondacioni shtatëmbëdhjetë

  • White Facebook Icon
  • White Twitter Icon
  • YouTube - White Circle
  • White Instagram Icon